İşletmeler İçin Endüstriyel Hijyen Rehberi

İşletmeler İçin Endüstriyel Hijyen Rehberi

Hangi Temizlik Kimyasını Nerede Kullanmalısınız?

İşletmenizde zeminler parlıyor olabilir ama yanlış kimyasal kullanıyorsanız; yüzeylere zarar verebilir, çalışan sağlığını riske atabilir, hatta yasal denetimlerde sorun yaşayabilirsiniz. Endüstriyel hijyen; “rastgele seçilmiş güçlü kimyasallar” değil, doğru ürünü doğru alanda, doğru dozda kullanma işidir.

Aşağıdaki rehber; otel, restoran, kafe, fabrikalar, depolar, ofisler ve gıda üretim alanları gibi farklı işletmelerde “hangi temizlik kimyası nerede kullanılır?” sorusuna net cevap vermeniz için hazırlandı.

1. Temel Mantık: Her Alan İçin Aynı Ürünü Kullanmamalısınız

Önce şu ayrımı netleştirelim:
Bir işletmede genellikle şu alanlar bulunur:

• Zeminler (ofis, depo, üretim alanı, otopark vb.)
• Mutfak ve gıda hazırlama alanları
• Banyo / WC ve ıslak hacimler
• Ofis / misafir alanları
• Üretim makineleri ve ekipmanlar
• Personel alanları (soyunma odası, yemekhane, dinlenme alanı)

Hata şurada başlıyor:
“Güçlü bir genel temizlik ürünü aldım, her yerde kullanırım.”

Hayır. Doğru yaklaşım, alan + kir türü + yüzey türü üçlüsüne göre ürün seçmektir.

2. Zemin Temizliği: Hangi Kimyasal Nerede?

2.1. Ofis, Otel, Mağaza Gibi Hassas Zeminler

Bu alanlarda genellikle:

• Laminant, parke, vinil, PVC zemin
• Cilalı mermer, granit
• Dekoratif seramikler bulunur.

Kullanılması gereken ürünler:

• Nötr veya hafif alkali zemin temizleyiciler

  • pH değeri genellikle 7–9 arası,
  • Günlük temizlik için uygundur,
  • Yüzeyde matlaşma veya cila sökme yapmaz.

Kaçınılması gerekenler:

• Güçlü asidik ürünler (kireç çözücü vb.) → mermer, granit gibi yüzeyleri yakar.
• Ağır alkali yağ çözücüler → parke/laminatın koruyucu tabakasını bozabilir.

Püf nokta:
Mümkünse otomatik zemin makinesi ile uyumlu ürün tercih edin; köpüğü kontrol altına alın, aksi halde makinelerin içi köpükle dolup arızaya yol açabilir.

2.2. Depo, Otopark, Üretim Alanı Gibi Ağır Kirli Zeminler

Bu bölgelerde:

• Yağ, gres, lastik izi, çamur gibi ağır kirler,
• Beton, epoksi veya endüstriyel kaplamalar kullanılır.

Kullanılması gereken ürünler:

• Güçlü alkali zemin ve yağ çözücüler

  • Yağ ve organik kirleri parçalar,
  • Otomatik yer yıkama makineleri ile kullanılabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Ürünün epoksi ve kaplama zeminlerle uyumluluğunu mutlaka kontrol edin.
• Konsantre ürün kullanıyorsanız etikette yazan dozajdan fazla kaçmayın; daha fazla ürün = daha temiz değildir, aksine kaygan zemin ve maliyet artışı demektir.

3. Mutfak & Gıda Hazırlama Alanları: Yağ, Protein ve Hijyen

Mutfaklar hem yüksek yağ yükü hem de gıda güvenliği açısından en kritik alanlardır.

3.1. Yağ Çözücüler (Fırın, Ocak, Davlumbaz)

Kullanım yerleri:

• Ocaklar, fırın iç/dış yüzeyleri,
• Davlumbaz ve filtreler,
• Endüstriyel pişirme ekipmanları.

Ürün tipi:

• Güçlü alkali yağ çözücüler (çoğu zaman konsantre),
• Sıcak yüzeylerde kullanıma uygun olanlar tercih edilebilir (etiket mutlaka okunmalı).

Önemli uyarı:

• Asidik ürünlerle (mesela kireç çözücü) kesinlikle karıştırmayın.
• Özellikle klorlu ürün + asidik ürün karışımı zehirli gaz çıkartabilir.

3.2. Yüzey Dezenfektanları (Tezgâh, Hazırlık Alanı)

Kullanım yerleri:

• Gıda hazırlık tezgâhları,
• Chopper, dilimleme makineleri,
• Soğuk oda kapı kolları, raflar.

Ürün tipi:

• Gıda alanlarına uygun, onaylı yüzey dezenfektanları,
• Çoğunlukla gıda ile temas eden yüzeyler için durulama gerektiren ürünlerdir (etikete bakın: “durulama gerekli/gerekli değil”).

Püf nokta:
Dezenfektanı “kirin üzerine” değil, önce temizlik + sonra dezenfeksiyon prensibi ile uygulayın. Kir temizlenmezse dezenfeksiyon etkili olmaz.

4. Banyo, WC ve Islak Hacimler: Kireç, Bakteri ve Koku

Banyo ve WC alanlarında:

• Kireç, sabun artığı, idrar taşı,
• Yüksek nem ve bakteri yükü bulunur.

Kullanılması gereken ürünler:

• Asidik WC ve banyo temizleyiciler

  • Kireç ve taş oluşumlarını çözer,
  • WC içi, lavabo, duş kabini gibi alanlarda etkilidir.

• Dezenfektan özellikli genel WC temizleyiciler

  • Zemin ve duvar seramiklerinde,
  • Kapı kolları, rezervuar butonları, musluklar gibi temas yüzeylerinde.

Kaçınılması gerekenler:

• Mermer, doğal taş yüzeylerde yüksek asidik ürün,
• Metal yüzeylerde (özellikle krom) aşırı bekletme.

Püf nokta:
Banyo/WC kimyasallarını yoğun kokulu seçmek cazip gelebilir; fakat amaç kokuyu bastırmak değil, kokuyu üreten kaynağı (bakteri/kir) yok etmektir.

5. Ofis ve Misafir Alanları: Cam, Mobilya ve Ortak Yüzeyler

Ofis, lobi, toplantı salonu gibi alanlarda estetik ve koku algısı çok önemlidir.

Başlıca ürünler:

• Cam temizleyiciler

  • Cam, ayna, parlak yüzeylerde iz bırakmadan temizlik sağlar.

• Mobilya ve yüzey temizleyiciler

  • Masa, kapı kolu, dolap gibi yüzeylerde.

• Hızlı yüzey dezenfektanları (spreyleme/bez ile)

  • Sık dokunulan yüzeylerde (kapı kolu, telefon, bilgisayar klavyesi, POS cihazları).

Püf nokta:
Elektronik yüzeylerde doğrudan sprey sıkmak yerine, ürünü mikrofiber beze sıkıp o şekilde silmek daha güvenlidir.

6. Üretim Makineleri ve Ekipmanlar: Yanlış Kimyasal, Yüksek Hasar

Fabrikalar ve üretim tesislerinde:

• Paslanmaz çelik tanklar,
• Konveyörler,
• Dolum makineleri,
• Kalıp ve pres makineleri bulunur.

Temel prensip:

• Metale, contaya ve boyaya zarar vermeyen kimyasallar seçilmeli,
• Asidik/alkalik ürünleri materyal uyumuna göre belirlemelisiniz.

Önerilen yaklaşım:

• Paslanmaz çelik için: Uygun pH değerine sahip, korozif olmayan temizleyici ve dezenfektanlar,
• Yağlı makine parçaları için: Endüstriyel yağ çözücüler, gerekiyorsa solvent bazlı ürünler (uygun havalandırma ve PPE ile).

7. Kişisel Hijyen Ürünleri: Sadece Mekân Değil, İnsan da Temiz Olmalı

Temiz bir işletme için yalnızca yüzeyler değil, çalışanların hijyen alışkanlıkları da kritik öneme sahiptir.

Olmazsa olmaz ürünler:

• Sıvı el sabunu (tercihen endüstriyel dispenser uyumlu),
• Alkol bazlı el antiseptiği (özellikle gıda, sağlık, Horeca sektörlerinde),
• Tek kullanımlık havlu sistemleri,
• Dezenfektanlı paspas veya ayak dezenfeksiyon üniteleri (gıda üretim alanlarında).

Püf nokta:
El antiseptiği, el yıkamanın yerine geçmez; ikisi farklı amaçlara hizmet eder. Önce sabun+su, gerektiğinde antiseptik.

8. Konsantre Ürünler, Dozaj ve Yanlış Kullanımın Riskleri

Endüstriyel temizlik ürünleri çoğu zaman konsantre formda gelir. Bu hem ekonomiktir hem de depo alanından tasarruf sağlar; fakat yanlış dozaj:

• Yüzey hasarı,
• Cilt tahrişi,
• Kaygan zemin,
• Gereksiz maliyet gibi sorunlara yol açar.

Dikkat etmeniz gerekenler:

• Ürün etiketindeki seyreltme oranına mutlaka uyun (örnek: 1/50, 1/100).
• Mümkünse dozajlama pompası veya ölçü kabı kullanın.
• Farklı kimyasalları asla karıştırmayın.
• Özellikle klorlu ürün + asidik ürün karışımı, zehirli gaz çıkartabilir.

9. Sık Yapılan 5 Yaygın Hata

1. Tek ürünle her alanı temizlemeye çalışmak
   → Yetersiz hijyen, yüzey hasarı ve maliyet artışı.

2. Etiket ve güvenlik bilgi formunu (MSDS) okumamak
   → Yanlış dozaj, yanlış yüzey, iş kazaları.

3. Köpüğü “temizlik göstergesi” sanmak
   → Fazla ürün, zor durulama, kaygan zemin.

4. Dezenfektanı kirli yüzeye uygulamak
   → Mikrop yükü düşmediği için dezenfeksiyon etkinliği azalır.

5. Ürünleri uygunsuz depolamak
   → Güneş alan, sıcak, çocukların ulaşabileceği alanlarda kimyasal saklamak çok risklidir.

10. Doğru Ürün, Doğru Yerde, Doğru Dozda

Endüstriyel hijyen; “bir şeyler sıktık, temiz görünüyor” anlayışından çok daha fazlasıdır. İşletmenizi gerçekten korumak istiyorsanız:

• Alanlarınıza göre ürün gruplarını ayırın,
• Yüzey türüne göre (mermer, parke, paslanmaz çelik vb.) ürün seçin,
• Konsantre ürünlerde mutlaka dozaja uyun,
• Personelinizi ürün kullanımı ve güvenlik konusunda eğitin.

Böylece hem müşteri memnuniyetini hem de yasal uyumu sağlayabilir; personel sağlığını ve ekipmanlarınızı koruyabilirsiniz.